Препораки од Првата сесија на Работната група 1 – Земјоделство и рурален развој (Поглавје 11) – “Како да се подобри искористеноста на програмата ИПАРД2“

ПРЕПОРАКИ

1. Подобрување на структурните услови за подобро искористување на средствата од програмата ИПАРД 2:

• создавање структурни услови за инвестирање во основни средства (градежни објекти) кои треба да се постават како приоритет на највисоко ниво,
• процесот на донесување детални урбанистички планови во општините да се забрза и да се заврши што е можно поскоро,
• документацијата за проекти што вклучуваат градежни активности и барања за легализација, кои се наменети за користење на ИПАРД треба да имаат приоритет пред другите барања,
• сите релевантни институционални регистри поврзани со ИПАРД да бидат завршени и да бидат поврзани меѓусебно,
• измените на Законот за консолидација на земјоделско земјиште да бидат усвоени, бидејќи тоа е еден од предусловите за надминување на прашањата за имотните и законските права.

2. Олеснување на условите за обезбедување на техничка документација:

• постапките за набавка на потребната документација треба да се поедностават и можноста за набавка на некои од документите по службена должност од АФСАРД треба да се разгледаат (некои примери на кои укажуваат засегнатите страни: договор за закуп на државно земјиште, доказ за сопственичката структура, документи за влијанието на инвестицијата врз животната средина, потврда од Управата за јавни приходи итн.),
• да се разгледаат можностите за олеснување на барањата за понуди и документи од странство (на пример, прифаќање на профактури од странски фирми испратени по електронска пошта и олеснување на барањето за доказ за сопственост на сопственичката структура на понудувачот),
• Јасно да се утврди кои документи треба да бидат издадени од надлежните институции (општините, министерствата, другите државни институции).

3. Поефикасна организација на јавните повици:

• да бидат разгледани различни опции за објавување повици (на пример, една можна опција е отворен јавен повик во текот на целата година со определени периоди на одлучување за проценка на апликацијата; друга можна опција е јавниот повик да биде пуштен во неколку фази со посебни мерки, кои нема да се совпаднат со периодот на објавување на јавните повици за националната програма),
• временската рамка со определените рокови да биде дадена за сите фази на процесот (повикот, одобрување на апликацијата, спроведување, мониторинг и контрола) и оваа временска рамка да биде во согласност со земјоделските активности,
• да се воведе поефикасна постапка при оценување на апликациите од страна на

4. Вовед и акредитација на нови мерки во програмата:

• Процесот за акредитација на новите ИПАРД 2 мерки да се забрза, за да придонесе за подобро и поуспешно искористување на програмата (на пример, мерката за инвестиции во руралната јавна инфраструктура),
• да се создадат услови за воведување и акредитација на нови мерки што е можно поскоро (мерки во врска со советодавните услуги и стратегии за локален развој – пристапот LEADER),
• дополнително да се зголеми кофинансирањето онаму каде што е тоа можно (на пример, за жените-земјоделци),
• процесот на програмирање, вклучување и акредитација на мерките за следниот програмски период да започне навремено, така што употребата на средствата да може да се започнат навреме,
• во следниот програмски период на ИПАРД, поголемо внимание и средства треба да се насочат кон мерките за развој на руралните области (инвестиции во руралната јавна инфраструктура, диверзификација, LEADER итн.), и кон мерки кои се наменети за шумарството (со претходно воведување на пилот мерки во националната програма).

5. Подобрување на капацитетот на институциите:

• да се зајакне капацитетот на институциите поврзани со имплементацијата на ИПАРД (особено Телото за управување со ИПАРД во рамки на Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство, Агенцијата за финансиска поддршка на земјоделството и руралниот развој и Националната агенција за проширување): да се зголеми бројот на вработени, со експертски и стручен кадар; да се подобрат знаењата и вештините на вработените преку обуки; да се воведат финансиски стимулации за вработените кои имаат зголемен ангажман и обем на работа поврзана со ИПАРД; да се подобрат работните услови (канцелариски услови и канцелариски материјали).

6. Подобри информации и комуникација во врска со програмата:

• да се подигне свеста кај корисниците за можностите што ги нуди ИПАРД 2, особено во насока на преземање нови развојни инвестиции, иновации, додадена вредност, а не само набавка на механизација,
• да се подобрат информациите до крајните корисници со поефикасен систем на промотивни активности и навремена комуникација, почести информативни сесии и едукативни дебати: настани што ќе се одржуваат во селата во период погоден за земјоделците (кога немаат обврски; во вечерните часови); да бидат организирани тематски настани (само за една целна група, или соодветен избор на специфичен регион за производство, така што да се понудат информации за можностите за тој подсектор); главните, но и подеталните информации да се пренесат на едноставен и разбирлив јазик (на пример, да се понуди визуелен водич кој вклучува што да очекуваат корисниците пред, за време и после апликацијата и одобрувањето на проектот; да се презентираат успешни примери од земјата и странство итн.),
• да се воведе редовно информирање и обука за јавни и приватни советници во врска со програмата, подготовка на апликации и развој на бизнис планови,
• да се воведе редовно медиумско информирање за програмата, како и специјализирана обука за новинари,
• да се подобри комуникацијата помеѓу институциите во областа на континуирана размена на информации (на пример, помеѓу АПРЗ и АФСАРД, помеѓу НВОите и институциите, итн.),
• да се надополни работата на Комитетот за мониторинг на ИПАРД: со почести средби, за поедноставно и поефективно следење на користењето на програмата и со редовно учество на невладините организации (земјоделски здруженија, стопански комори, преработувачи и земјоделски задруги кои ги имаат исполнето условите за социо-економски партнери на МЗШВ во согласност со Законот за земјоделство и рурален развој).